Rabarber kweken: van planten tot oogsten uit de volkstuin

Als kind vond ik de vla met rabarber niet lekker — geen haar op mijn hoofd dat dacht: kom, laat ik eens rabarber planten. Maar een paar jaar geleden ging ik toch overstag en vroeg ik een vriendin om een stekje. En wat blijkt: een paar stukjes rabarber door de salade vind ik verrassend lekker, en de friszure accenten geven een cake precies wat meer pit. In dit artikel lees je alles over rabarber kweken in de volkstuin — van planten en zaaien tot oogsten, bewaren en verwerken in de keuken.

Wat is rabarber?

Rabarber (Rheum rhabarbarum) behoort tot de duizendknoopfamilie en is een meerjarige plant die in het voorjaar uitloopt met dikke stelen en grote bladeren. Botanisch gezien is het een groente, maar in de keuken gebruiken we hem alsof het fruit is.

Alleen de steel is eetbaar — het blad niet. Door het hoge oxaalzuurgehalte wordt het blad als giftig beschouwd. De stelen zelf bevatten ook oxaalzuur, maar in veel kleinere hoeveelheden. Voor de meeste mensen is dat geen probleem. Nierpatiënten doen er verstandig aan voorzichtig te zijn met groenten die oxaalzuur bevatten.

In de winter is de plant niet zichtbaar, maar vanaf eind februari — soms later — verschijnen de eerste knoppen boven de grond. Het oogstseizoen valt in april tot en met juni, en opnieuw in september en oktober.

Rabarber planten

De beste tijd om rabarber te planten is het voorjaar. Vraag een tuinbuur om een stekje, of koop een plant bij een tuincentrum of kwekerij. Graaf in maart of april een ruim gat — ongeveer drie keer zo groot als de pot — en vul het met compost. Zo kunnen de wortels zich goed ontwikkelen.

Rabarber groeit goed in de buurt van sla, sluitkool en spinazie. Zet de plant niet naast pompoen, komkommer of meloen: hun rankende stengels nemen zonlicht weg en belemmeren de groei.

Zaaien en vermeerderen

Zaaien kan in maart-april of in september-oktober op een kweekbed. De zaden ontkiemen na 14 tot 21 dagen. Zaai je in het voorjaar, dan plant je de zaailingen aan het einde van het voorjaar uit. Zaai je in de herfst, dan plant je ze het jaar erop. Houd er rekening mee dat het een paar jaar duurt voordat je de eerste stengels kunt oogsten — rabarber vraagt geduld.

Vermeerderen door scheuren gaat sneller. In maart en april komen de eerste scheuten uit de grond en dat is een goed moment om de plant uit te graven en de kluit te halveren of verder op te splitsen. Zo heb je binnen no time meerdere planten.

Verzorging

Water geven: Geef regelmatig water, zeker tijdens droge periodes. Rabarber heeft een groot blad en verdampt veel.

Koffiedik: Koffiedik helpt de plant tijdens de groei. Het is rijk aan stikstof, fosfor en kalium — essentiële voedingsstoffen. Bovendien helpt het de pH-waarde op peil te houden, want rabarber gedijt het beste in licht zure grond. Breng één tot twee keer per jaar een dunne laag aan als mulch; het remt ook onkruid.

Bloemen verwijderen: De bloemen zijn stoer en robuust, maar voor de levensduur van de plant is het beter ze te verwijderen zodra ze verschijnen. De plant steekt dan al zijn energie in de stelen.

Verjongen: Graaf de plant eens in de drie jaar op, splits de kluit en plant hem opnieuw uit met veel verse compost.

Bleken door forceren: In de winter kun je rabarber forceren door een terracotta bleekpot of emmer over de plant te zetten. De pot beschermt tegen vorst en wind, waardoor de plant eerder begint te groeien dan hij in de natuur zou doen. Bijkomend voordeel: de stelen worden zoeter van smaak.

Ziekten en plagen: Slakken zijn de grootste bedreiging, vooral voor jonge planten. Een ring van scherp zand of eierschalen rondom de plant helpt.

Rabarber oogsten

Vanaf begin april kun je de eerste stelen oogsten. Kies een mooie rode steel, pak hem bij de aanzet vast en draai hem los — snijden hoeft niet. Snijd daarna het blad af en gooi het op de composthoop. Wassen is voldoende; schillen is niet nodig.

Hoe roder de steel, hoe zoeter en zachter de smaak. Je kunt rabarber koken, stoven én rauw eten.

Oogsten na 21 juni? Het advies om rabarber na de langste dag niet meer te eten is inmiddels achterhaald. Je laat de plant in de zomermaanden wel met rust zodat hij niet uitgeput raakt, maar de stelen zijn niet schadelijk. In september en oktober kun je gerust weer oogsten — laat dan wel voldoende stelen staan zodat de plant gezond de winter ingaat.

Rabarber bewaren

Verse stelen bewaar je tot een week in de koelkast. Wil je langer bewaren? Rabarber vries je prima in zonder te blancheren. Snijd de stelen in stukken, leg ze los op een bakplaat tot ze bevroren zijn en doe ze daarna in een zak of bak. Zo heb je het hele jaar door rabarber uit eigen tuin.

In de keuken

Rabarber heeft een friszure smaak die goed combineert met zoete en romige ingrediënten. Denk aan aardbei, gember, room en vanille. Je verwerkt het in jam, compote en siroop, maar ook in taart, cake en desserts. Dun gesneden past het verrassend goed in een salade.